De RekenkamerMonitor: Invoering dualisering kleine gemeenten problematisch
Uit onderzoek van Stichting De Lokale Rekenkamer blijkt dat raadsgriffiers en raadsleden niet positief zijn over de invoering van de dualisering in de eigen gemeente. Op de vraag ‘Hoe vindt u dat het proces van dualisering in uw gemeente vorm krijgt?’ antwoordt slechts 45% dat dit goed verloopt. Bij de 100 kleinste gemeenten zakt dit percentage zelfs tot 34%. Hiervoor wordt veelal als reden aangevoerd dat de gemeenten te klein zijn voor de dualisering. Men ervaart het als iets dat opgelegd wordt vanuit Den Haag, zonder dat er behoefte aan bestaat. Of zoals een deelnemer het stelde: “voor deze kleine gemeenten voegt het niets toe en kost het alleen maar geld” en een ander: “dualisme is niet geschikt voor kleine gemeenten”.
Uit het onderzoek blijkt echter ook dat raadsgriffiers en raadsleden doorgaans positief zijn over de dualisering in het algemeen. 84% geeft aan (zeer) achter het proces van dualisering in het openbaar bestuur te staan. Deze positieve houding neemt wel iets af bij kleinere gemeenten. Ook uit de eerste gegevens over het oprichten van een rekenkamer blijkt de terughoudendheid. Hoewel de invoering van de rekenkamerfunctie uiterlijk op 31 december 2005 voltooid moet zijn, zal ongeveer 58% van de gemeenten daar niet in 2004 aan beginnen. Ook hierin zijn kleinere gemeenten terughoudender dan grotere.
Bovenstaande resultaten blijken uit een eerste analyse van de gegevens van de RekenkamerMonitor; de volledige resultaten van het onderzoek zullen naar verwachting over twee weken worden gepubliceerd.
Hélémáál mee eens. En harder kan ik het toch niet roepen, of wel dan?
En heeft het dualisme dan geen voordelen?
Jawel hoor. Maar je moet ze wel zoeken (grapje)
Nee, even serieus, zaken als scheiding van college en raad (wethouders maken geen deel meer uit van raad en fracties), de griffier, veel meer invloed op de raadsagenda, initiatief mogelijkheden.
En de nadelen? Een veel gehoord nadeel is dat het proces om tot besluitvorming te komen zoveel langer zou duren. Maar dat is wellicht ook een kwestie van gewenning. Nieuwe regels moeten tenslotte nog geleerd worden en dat gaat niet altijd vanzelf.
Daar moet je als raad ook even op letten als bijvoorbeeld nieuwe commissies in het leven worden geroepen, dat ze wel volgende de nieuwe dualistisme manier worden ingevoerd (lees de aanstaande instelling van de monumenten commissie). Of dat bestaande commissies al zijn omgevormd en de instellingsbesluiten zijn aangepast aan de nieuwe gemeentewet. Gelukkig is er een overgangsregeling, maar die loopt weer op 7 maart 2004 af.. (wist u dat?, al is het zeer waarschijnlijk dat deze deadline zal worden uitgesteld, omdat de wetgever zelf alles nog niet op orde heeft - aldus het VNG).
Maar de echte nadelen van het dualisme zijn prima verwoord in het bovenstaande stuk. De nieuwe gemeentewet is opgezet met de gedachte van het parlement, waar full-time politici bezig zijn met het behandelen van de onderwerpen en behoorlijk veel tijd beschikbaar hebben (en kunnen vrijmaken) om overdag bezig te zijn met politiek. En dat kunnen raadsleden niet, daar de meesten het geld moeten verdienen bij baas of eigen onderneming. Dus overdag druk met het brood verdienen en ’s avonds de raad. En daar zou de wetgever toch rekening mee moeten houden.
Natuurlijk kun je stellen dat je ambtenaren kunt belasten met het schrijven van initiatief-voorstellen en notities, maar is dat wel wat je wilt? Want deze ambtenaren zijn dezelfde mensen die werken voor het college, wat de kans dat een probleem met een andere invalshoek wordt benaderd, niet echt groot maakt. Men is tenslotte is men gewend om te werken volgens de processen en methodieken van het college. En dit kan het netto-effect van het dualisme behoorlijk onderuit halen. Daar ‘in the end’ het toch dezelfde groep mensen is die het voorstel schrijven en of dat nu is naar aanleiding van een initiatief van het college of vanuit de raad. Dus wat voegt het dan nog toe als je als raad geen onafhankelijke en ‘onbevooroordeelde’ mensen hebt om initiatieven te kunnen laten uitwerken?
Overigens wil ik met mijn woorden niet stellen dat de ambtenaren slecht of onvolledig werk verrichten, zeker niet, maar voor de ambtenaar zal het niet altijd even gemakkelijk zijn om tegen het collegebeleid in een stuk voor te bereiden. Want iemand die (jaren) gewend is om een richting uit te denken, krijg je niet zo gemakkelijk de andere kant op, al was het maar dat hij/zij de volgende dag weer de oorspronkelijk kant op moet.. En het alternatief is een een staf van griffie ambtenaren, maar dat is technisch en financieel ondoenlijk voor een gemeente als Zevenaar. Dus…
En zo kun je er nog wel een paar bedenken, die van het dualisme toch niet dát maken wat we er wellicht van gehoopt hadden. En daarnaast is de lokale politiek heel anders opgezet dan de landelijke, dus waarom zou je dan de lokale politiek de dezelfde systemathiek opleggen?